← Terug
/ Kennisbank /Ouderlijk gezag/Schoolkeuze

Vervangende toestemming schoolkeuze Sub-thema

Bijgewerkt: 15 januari 2026 | Wetsingang: Art. 1:253a lid 1 BW

Een inschrijving bij een (andere) school is één van de tientallen gezagsbeslissingen waarbij bij gezamenlijk gezag toestemming nodig is van de andere gezaghebbende ouder. Lukt dit niet in overleg met de andere ouder, dan kun je de familierechter vragen om hierin een beslissing te nemen.

School is een belangrijk onderdeel in de opvoeding en de ontwikkeling van een kind. Ook heeft de schoolkeuze mogelijk direct impact op het leven van ouders en kind door bijvoorbeeld de reisafstand en/of de religieuze vorming.

Een wijziging van school is regelmatig aan de orde als gevolg van een verhuizing van de ouder waarbij het kind het hoofdverblijf heeft. Zie in dit kader het themadossier verhuizingen.

Soms is de schoolkeuze wel zelfstandig het onderwerp van een procedure. Zoals gebruikelijk in het familierecht is de uitkomst van zo een procedure zeer onzeker.

Het is belangrijk om een eventuele keuze voor een specifieke school goed voor te bereiden. Is er sprake van een ongelijke zorgverdeling, dan heeft de rechtspraak veelal de voorkeur voor een school dichtbij de woning van de hoofdverzorgende ouder. Is de zorgverdeling echter gelijk, dan kunnen andere factoren doorslaggevend zijn, zoals in deze uitspraak. Hierin vond de rechter een kleinere school (nabij de woning van vader) beter passen bij het kind, dan een grote school (nabij de woning van moeder). In deze uitspraak van Rechtbank Zeeland-West-Brabant, nam de vader het standpunt in dat het beste kon worden gekozen voor een school tussen de woonplaatsen van de ouders in. Dit legde de rechter naast zich neer met de volgende kindgerichte overweging:

De basisschooltijd is de fase waarin de wereld van een kind steeds groter wordt, een kind zelfstandigheid ontwikkelt en zich sociaal-emotioneel steeds verder ontplooit. Kinderen gaan afspreken met andere kinderen, gaan bedenken wie hun vriendjes zijn, gaan naschoolse activiteiten krijgen en moeten, vanuit de veiligheid die de ouders het kind bieden, de wereld gaan exploreren en daarbij steeds verder losgelaten worden door hun ouders. Indien wordt gekozen voor een basisschool tussen de woonadressen van beide ouders in, brengt dit met zich mee dat [minderjarige 1] gedurende de komende acht jaar in belangrijke mate afhankelijk zal blijven van de ouders om haar naar de school te brengen en haar weer op te halen. Ook bij sociale (naschoolse) activiteiten zou zij afhankelijk blijven van de ouders. Zij zal immers dan ook altijd gehaald en gebracht moeten worden. Zij zou naar verwachting van de rechtbank belemmerd worden in het maken van speelafspraken met vriendjes en vriendinnetjes, omdat dit voor beide ouders reistijd en mogelijk praktische problemen oplevert. Het uitnodigen van vriendjes na schooltijd of het uitgenodigd worden door klasgenootjes zou ook een belemmering vormen. De rechtbank is van oordeel dat [minderjarige 1] hierdoor in haar sociaal- emotionele ontwikkeling geremd zou worden.

Er is vooraf nooit zekerheid over de uitkomst te geven. Heeft de schoolkeuze bijvoorbeeld grote effecten op de reistijd naar school vanaf de andere ouder, dan kan dit ook ertoe leiden dat de rechter kiest voor een andere school die meer ‘in het midden ligt’ (mits verzocht door één van de ouders). Ook kan er een specifieke noodzaak zijn om een kind naar een bepaalde school te laten gaan (stel bijvoorbeeld een SBO-school die niet in elke gemeente is).

In deze uitspraak hanteert Gerechtshof Den Haag 4 wegingsfactoren voor een schoolwissel nl:

  • of de huidige school tekortschiet;
  • of het kind op de huidige school op zijn/haar plaats is;
  • waar het kind gewend is en waar hij/zij vriendjes heeft; en
  • waar de ouders ten tijde van de relatie voor ogen hadden dat het kind naar school zou gaan.

Kom je er niet uit met je ex-partner, dan zijn er feitelijk geen andere keuzes dan (i) te berusten in de situatie of (ii) een verzoekschriftprocedure te starten om toestemming te krijgen voor de schoolwijziging (ook wel vervangende toestemming genoemd).

Wordt een schoolwijziging doorgedrukt zonder (vervangende) toestemming vooraf, dan kan een rechter dit als een contra-indicatie zien voor het ouderlijk gezag van de zelfbepalende ouder.

💬
Je bent niet alleen. Elke werkdag helpen we ouders zoals jij bij juridische trajecten en in belastende dynamieken. Kennismaken is vrijblijvend, kosteloos en vertrouwelijk. We werken daarna op betaalde basis. Lees meer over diensten en kosten en wanneer te starten.
Lees hierna onze inzichten en voorbeelden van rechterlijke uitspraken in vergelijkbare situaties. Is een rechtszaak onvermijdelijk? Ontdek ook onze kostenbesparende 'litigation support'.

Contact een specialist

Bezoek vraag en antwoord

Doe mee met onderzoek

Lees hierna verder ↴

Inzichten

  1. Schoolkeuze is meestal een onderdeel van verhuizing door de ouder waarbij het kind de hoofdverblijfplaats heeft.
  2. De keuze voor een andere school moet goed zijn voorbereid.
  3. Contra-indicaties bij het kind, bijvoorbeeld psychische aanpassingsmoeilijkheden, kunnen wijzing van school tegenhouden.
  4. Het belang voor het kind van de wijziging moet goed naar voren komen.
  5. Er dient een aantoonbare inspanning geleverd te zijn om dit in overeenstemming met de andere (gezagdragende) ouder te doen.

  • Of de huidige school tekortschiet.
  • Of het kind op de huidige school op zijn/haar plaats is.
  • Waar het kind gewend is en waar hij/zij vriendjes heeft.
  • Waar de ouders ten tijde van de relatie voor ogen hadden dat het kind naar school zou gaan.
  • Overige omstandigheden, denk aan reisafstand, kindgebonden aspecten etc.

Lees hierna verder ↴

Rechtspraak

Je leest een selectie. Deze wordt regelmatig bijgewerkt. Meer uitspraken of research nodig? Contact ons voor hulp.

Schoolkeuze toegewezen

Een moeder start een procedure bij de rechtbank Zeeland-West-Brabant met als doel vervangende toestemming te krijgen om het kind in te schrijven op een basisschool in haar woonplaats. De vader wil dat het kind naar een basisschool halverwege beide woningen gaat, net als nu bij de opvang, en vraagt daarvoor zelf vervangende toestemming.

De rechter kiest voor de school vlakbij de moeder, omdat het kind dan in de buurt vriendjes kan maken, na school kan spelen en niet jarenlang afhankelijk is van halen en brengen. De zorgen van de GI en de Raad over spanningen tussen de ouders bij de school legt de rechter naast zich neer: ouders hebben de plicht hun conflicten niet op het schoolplein uit te vechten.

Volledige uitspraak

Naschrift:
De rechter benoemt duidelijk dat de ouders hun plicht hebben om spanningen weg te houden bij de school, maar toetst niet concreet hoe realistisch dit met hun geschiedenis is. De beslissing is wel duidelijk en resultaatgericht: er komt één school, één keuze, zodat het kind gewoon kan starten en zich sociaal kan ontwikkelen in de buurt.Tegelijk laat de rechter de structurele strijd grotendeels liggen bij de GI en “parallel ouderschap”, zonder harde kaders wat er gebeurt als ouders hun plicht weer niet nakomen. De nadruk ligt sterk op het belang van het kind nu, maar hoe worden ouders en professionals straks echt afgerekend op blijvende rust rond school, of blijft dat een vrijblijvende oproep?

In een zaak waarin zowel de moeder als de vader vervangende toestemming verzoekt voor de inschrijving bij een opleiding van diens keuze, kiest rechtbank Den Haag om de wens van het kind te volgen. Deze stemt overeen met de wens van de moeder. De opleiding waar hij naartoe wil is een meer praktische (MBO) terwijl zijn vader wil dat hij een zo hoog mogelijke startkwalificatie krijgt (HAVO).

Volledige uitspraak

Twee ouders die een gelijke zorgverdeling hebben over hun kind van 3 jaar willen beiden dat het kind bij henzelf in hun eigen woonplaats op een basisschool wordt ingeschreven. Beiden hebben geen bijzondere bezwaren tegen de keuze van de ander. Ook de Raad voor de Kinderbescherming heeft geen voorkeur.

De rechter beslist uiteindelijk dat het kind in de woonplaats van moeder op school wordt ingeschreven. Het netwerk in de vorm van de ouders van moeder heeft daarin de doorslag. Ook de vader kan in voorkomende gevallen rekenen op de beschikbaarheid van dit netwerk (voor opvang van het kind na school bijvoorbeeld).

Volledige uitspraak

Twee ouders strijden om de schoolkeuze van hun 12 jaar oude kind. Ze wil graag bij de vader wonen en daar ook naar school. Dit maakt echter ook een wijziging van de omgang nodig. De school nabij de vader is echter ‘onder’ haar niveau. Toch wil het kind daar naartoe omdat deze school beter zou passen.

De rechtbank volgt in deze uitspraak en wijst ondanks de ook ‘minder gunstige’ aspecten de vervangende toestemming zoals verzocht door de vader toe. De rechtbank wijst hetzelfde verzoek van de moeder af.

Hetgeen de doorslag geeft voor de rechtbank is dat tijdens het hulpverleningstraject Act4Kids het is gebleken voor het kind dat zij daarin zelf de keuzes kan maken.

Volledige uitspraak

Een kind van inmiddels 12 jaar heeft het door de weekse hoofdverblijf bij zijn vader in Utrecht, moeder woont in Amsterdam. Ouders hebben de afspraak gemaakt dat het kind vanaf 12 jarige leeftijd bij zijn moeder in Amsterdam zal gaan wonen. Vader vordert in kort geding om hem vervangende toestemming te geven om het kind in te schrijven op een middelbare school in Utrecht. Moeder is het hiermee niet eens en wil een school in Amsterdam.

De voorzieningenrechter passeert deze afspraak en geeft vader vervangende toestemming samengevat omdat de school aansluit en ook (veel) vrienden van het kind daar naartoe gaan. Moeder heeft bovendien geen concrete school in Amsterdam gespecificeerd.

Volledige uitspraak

Schoolkeuze afgewezen

Twee ouders zijn nog verwikkeld in het echtscheidingsproces, waarin de moeder stelt door de man te zijn mishandelt. Zij vlucht met politiesteun naar een vrouwenopvang. Ze wil de kinderen tevens in een andere plaats naar de opvang respectievelijk de basisschool laten gaan, hetgeen in twee instanties (en dus nu ook door het gerechtshof) wordt afgewezen.

Moeder heeft weliswaar aangifte gedaan van mishandeling echter dit heeft (nog) niet geleid tot enige opvolging door de politie of justitie. Vader weerspreekt dat hij moeder heeft mishandelt. Moeder stelt dat de situatie nog onveilig zou zijn, doch ook dat onderbouwt ze niet voldoende. De kinderen zijn opgegroeid in de omgeving waar de vader woont en dat ze daar ingeschreven blijven acht het hof dan ook meer in hun belang dan dat ze overgaan naar een andere stad.

Volledige uitspraak

Naschrift:
Een uitspraak waarin ‘waar de kinderen geworteld zijn’ uiteindelijk de doorslag lijkt te geven.

Een moeder wil haar een na jongste kind (van 5) inschrijven op een reformatorische basisschool waar ouders aan strenge voorwaarden moeten voldoen en die samengevat een aanzienlijke invloed op de identiteitsontwikkeling van het kind heeft. De vader wil een andere school, één die dichtbij een school is waar al een ander kind naartoe gaat en verzoekt eveneens vervangende toestemming. Omdat vader het geloof niet zo streng belijdt als (ogenschijnlijk) noodzakelijk voor de reformatorische school wordt hij daar samengevat ‘met de nek aangekeken’.

Rechtbank Gelderland wijst het verzoek van moeder af en dat van vader toe omdat deze het beste aansluit bij de leefwerelden van beide ouders en niet slechts bij de leefwereld van de moeder. Ook de uitzonderingspositie die de school volgens moeder zou willen maken wordt gepasseerd omdat dit het kind – door de uitzonderingspositie – mogelijk in een spagaat wordt gebracht waardoor haar identiteitsontwikkeling kan worden belemmerd.

Volledige uitspraak

Naschrift:
Een uitspraak waarin niet centraal staat wel of geen geloof maar meer welke impact de keuze voor een strengere stroming zou kunnen gaan betekenen voor de identiteitsontwikkeling van het kind. Ook de minder strenge stroming stelt nog steeds het Woord van God centraal.

Een moeder wil haar zoon van 6 jaar laten wijzigen van basisschool naar dichterbij de woning waar ze met haar nieuwe vriend woont. Daarvoor voert ze zowel fysieke als financiële beperkingen aan die haar niet (meer) in staat stellen om naar de huidige school van het kind te rijden/gaan. De vader voert gemotiveerd verweer.

De voorzieningenrechter wijst de vordering tot het verlenen van vervangende toestemming af.

Volledige uitspraak

Naschrift:
Wat in deze uitspraak volledig onderbelicht blijft is dat moeder zich zelfbepalend heeft opgesteld door in overleg met de leerplichtambtenaar (r.o. 3.4) haar zoon al enkele weken te laten wennen op de school van haar keuze. Dit type zelfbepalend gedrag mag nooit achteraf gelegitimeerd worden, noodsituaties uitgezonderd. Deze procedure heeft de vader nodeloos geld gekost en het zou goed zijn als hiervoor meer aandacht zou komen bij de rechtspraak.

Een vader wil dat zijn kind van 2 jaar wordt ingeschreven op een Islamitische school en een Islamitische kinderopvang. Hij stelt dat moeder en hij beiden praktiserend moslim zijn en dat dit ook is wat ze hebben afgesproken tijdens hun huwelijk. De moeder is het er niet mee eens en stelt dat zij het kind wil inschrijven op een opvang en basisschool zonder specifieke geloofsoriëntatie. Ze is van mening dat geloof en onderwijs gescheiden zouden moeten blijven.

De rechtbank wijst het verzoek van vader af en overweegt onder andere dat:

(…) het Islamische onderwijs een vorm van bijzonder onderwijs is dat ziet op een specifiek aspect van de Islamitische cultuur. Niet alle scholen hebben een religieuze basis en niet alle moslims volgen Islamitisch onderwijs. Hoewel de rechtbank het invoelbaar acht dat de vader Islamitisch onderwijs als een wezenlijk onderdeel van de opvoeding van zijn dochter beschouwt, is de rechtbank van oordeel dat de keuze voor speciaal (religieus) onderwijs een keuze is die zodanig persoonlijk van aard is dat deze alleen kan worden gemaakt als de ouders die persoonlijke overtuiging delen. Dit is niet het geval.

Volledige uitspraak

Twee ouders kiezen bewust voor een specifieke basisschool. De moeder kan zich echter niet meer vinden in die keuze en verzoek vervangende toestemming voor inschrijving van het kind op de school van har keuze op 5,6 km afstand. Vader voert een subjectief verweer waarom hij de school niet geschikt acht. Moeder vindt dat het kind naar school moet gaan in de kinderrijke buurt waar moeder woont.

De rechtbank wijst het verzoek af en overweegt bovendien dat er zorgen zijn over de ontwikkeling van het kind. Er is een ondertoezichtstelling verzocht. Daarnaast zijn er al diverse veranderingen in het leven van het kind geweest. De verandering van school wordt daarom niet in het belang van het kind geacht.

Volledige uitspraak

Biedt dit artikel de uitleg die je zocht?

Heb je een suggestie, tip of idee? Klik hier.
Wat kan beter?
Onduidelijk
Onjuiste info
Te lang
Iets anders

Bedankt voor je positieve feedback!

Bedankt voor je inbreng!

Feedback wordt in principe binnen 5 werkdagen verwerkt. Kom je later nog een keer terug?

Bedankt! Je inbreng wordt zeer gewaardeerd.

Lees hierna verder ↴

Meer verdiepen?

← Terug naar Ouderlijk gezag Hulp nodig? Neem contact op →